АнтыРЫФМАР / Міхась Южык. – Мінск : І. П. Логвінаў, 2009. – 182 с.

Набыць можна ў кнігарнях:

1. “Акадэмкніга”

2. “Светач”

3. “Кнігарня пісьменніка”

4. “Логвінаў” (“Падземка”, пр. Незалежнасці, 43)
5. "Кнігі і кніжачкі" (пр. Незалежнасці, 14)
6. "Эўрыка" (Куйбышава, 75)
7. У інтэрнэт-краме knihi.net

У кнізе «АнтыРЫФМАР» сабраны вершы аўтара, якія пісаліся і друкаваліся ў розных перыядычных выданнях рэспублікі цягам апошніх дзесяці гадоў. Гэта філасофская лірыка, прадстаўленая як у класічнай (РЫФМАР), так і эксперыментальнай (АнтыРЫФМАР) форме.

Гэтая славутая паэма вялікага амерыканскага пісьменніка даўно перакладзена на шмат моваў свету, на ўсе еўрапейскія мовы. Рускамоўных варыянтаў перакладу мноства. Вось зноска на ангельскі арыгінал, падрадкоўнік і адзін з рускамоўных вершаваных перакладаў:

http://www.lib.ru/INOFANT/POE/crown3.txt

Вось якую інфармацыю пра беларускія пераклады  “Крумкача” я адшукаў у інтэрнэце:

http://www.slounik.org/147143.html

http://www.voranau.livejournal.com/38760.html

http://knihi.com/zamlitra/po/krumkac.html

Прадстаўляю сваё бачанне гэтага чароўнага верша на нашай мове:

Эдгар По. Крумкач (паэма)

Уначы, парой панылай, калі з думкаю бяссілай

задрамаў я з мудрай кнігай, з важкай кнігай у руках, –

то ачуўся ўраз ад гуку, нібы нехта жвава стукаў,

быццам рэзка так застукаў да мяне нязваны страх.

“Госць, – падумаў я, – чакае за дзвярыма, а не страх.

Проста госцейка ў дзвярах”.

Ах, сваволіла прырода, выла ветрам непагода,

ценяў прывідных уроды на падлозе паляглі.

Я чакаў з бясконцай далі, покуль цені бушавалі,

памяць пра Лінор хавалі за бязрадасныя дні,

пра святую, што ў Эдэме, на аддаленай зямлі...

Згаслі тут яе агні.

Стылы шолах за парцьерай... Пашчу жах сваю ашчэрыў,

паланіў мяне між крэслаў, габеленаў, медных ваз.

З заміраннем сэрца, ціха, прашаптаў я, каб не крыкнуць:

“Гэта госць стаіць нязнаны за дзвярыма ў позні час,

проста госць таемны хоча быць са мной на гэты раз.

Проста госць у змрочны час”.

Акрыяўшы з перапуду, рады госцю, нібы цуду,

“Выбачайце, пан ці пані, ледзь расчуў у цемры вас,” –

гаварыў я з парываннем і з затоеным чаканнем,

і апраўдваўся дрымотай ля каміна ў позні час...

Толькі расчыніў я дзверы, цемра ў дом пранікла ўраз.

Толькі – цемра ў гэткі час.

Паланёны цемрай важкай, я стаяў і дыхаў цяжка,

думкі сноўдалі такія, нібы змеі з чорных нор;

доўга слухаў цішыню я – непадатную, густую,

як са змроку раптам чую слова цёплае: “Лінор!”

Гэта я шапнуў, а рэха адказала мне: “Лінор!”,

мне вярнула як дакор.

Раззлаваны гэтай стратай, зачыніўся, скрухай сцяты,

я, аднак, пачуў адразу за дзвярыма тарарам.

“Той жа стук, мацнейшы толькі! – думкі роспачнай іголкі

паімчаліся па нервах. – Той жа госць ранейшы там...

Не! То вецер з аканіцай усчынае тарарам.

Вецер – больш нічога там!”

Адчыніў я аканіцы – Крумкач выйшаў, як з вязніцы,

з цемры вонкавай панылай, азірацца важна стаў.

Потым пырхнуў на Палады бюст, усеўся аграмадай

з выглядам паважным, рады, мабыць, што мяне застаў.

Рады, што ў самотным доме чалавека ён застаў.

Сеў, нічога не сказаў.

І, ачуўшыся аднак жа, прыглядзеўся і заўважыў

я ўсю веліч гэтай птушкі, чорнай, як сама бяда.

І сказаў: “Твой выгляд страшны адначасна значны, важны,

называць цябе як скажаш, ці ёсць назва хоць адна?

Сярод тысячы найменняў ці ёсць назва хоць адна?

Каркнуў госць мой: “Пустата!”

Птушкі голас недарэчны паласнуў мяне, як мечам,

бессэнсоўнасцю нахабнай з галавы да ног абдаў.

Бо ўсім ясна, што не ў сілах птушка поўначчу панылай

турбаваць жытло чужое, як татарская арда.

Птушка, што на бюсце белым – рыхтык чорная руда.

Птушка з клічкай Пустата.

Ён сядзеў так нерухома, што здаваўся часткай дома,

гэты прыхадзень нязваны, пасланец начы нямой.

Крумкачынай дзюбай страшнай ён выклёўваў жыцці нашы

і нагадваў пекла пашчу пры канцы дарогі той,

што праходзім, каб дабрацца да канца дарогі той...

Каб назвацца Пустатой.

Здрыгануўся я ўсім целам, а Крумкач на бюсце белым

па-ранейшаму спакойна, нібы ён са мной на “ты”,

касавурыўся, старэча. О, навошта гэта стрэча

ў прыцемку пуціны млечнай, ва ўладарнасці бяды...

Адбылася так раптоўна ва ўладарнасці бяды!

Ды пад зоркай Пустаты.

Крэсла да яго пасунуў, разглядаў з ранейшым сумам,

разважаў, а крык ірваўся, з горла сіплы крык “Ратуй!

Развярні гаротны лёс мой, пакажы паляны, плёсы,

і распырскай, сонца, росы, адвядзі маю бяду.

Адвядзі, вярні на месца, як у рэчышча ваду!”

Ды крычаў я ў Пустату.

Што за дзіўная разлука, і за што такая мука –

не спасцігнуць мне давеку на сваім пякельным дне.

Толькі люстры промень цьмяны, толькі вечныя падманы

бачу з памяці экрана, як Лінор душу кране.

Пра Лінор святая памяць як душу маю кране.

О, за што такое мне!

Падалося: серафімы выплывалі ў пасмах дыму,

на дыван сцякалі проста, як крынічная вада.

І спяваў я ў ачмурэнні, ды маліўся аб збавенні,

мільгацелі гукі, цені, піў я кубак свой да дна.

Піў любові непадзельнай медны кубак свой да дна.

Крумкач каркнуў: “Пустата!”

Пракрычаў я: “Згінь, пракляты! Дух пякельны, твае краты

пагубілі ўсё на свеце, што люблю я з даўніх пор!

Хто цябе сюды паклікаў, што сядзіш у цьмяных бліках

ты на бюсце нерухома, каркаеш, як злы дакор?

Ты чаму адзін і той жа пасылаеш мне дакор?

Зыкнуў госць мой: “Nevermore!”

Паўтарыў я: “Згінь пракляты! Дух пякельны, твае краты

перакрыжавалі веру, веру даўнюю ў жыццё.

Ці ёсць Бог над гэтым светам, або круціцца планета,

адзінокая планета адлятае ў небыццё?

Адлятае, як лістота з дрэў асенніх, як лісцё...

Божа, дай мне забыццё!”

“Пакідай мой дом самотны, доўжыць дай спакой дрымотны, –

я ускочыў, крыкнуў: – З ветрам ты ляці ў начны прастор!

Ані пёрка, ані духу не пакінь сваіх, каб скруха

не вярнулася і вуха, каб не чула з гэтых пор,

пра цябе не чула вуха анічога з гэтых пор!”

Каркнуў госць мой: “Nevermore!”

Ён сядзіць дагэтуль, вечна. За акном пуціны млечнай

зоркі ззяюць. Іх не бачу. У гаркавую ваду

апускаю сны і мроі. А Крумкач сваім спакоем

заварожвае і поіць, корміць ён маю нуду.

Дэман, што ў абліччы птушкі, думу думае адну –

каб глядзеў я ў Пустату.

пераклад: Міхась Южык

* * *

Што на свеце зразумець не проста,

тое выклікае сцяты гнеў.

Пачынаюць пагалоскай злоснай

людзі свой нянавісці пасеў.

Майстар піша і малюе гэтак,

нібы ён найпершы на зямлі

дакрануўся першатворных кветак

і дарэшты зведаў карані.

Хоць вакол гавораць: не старайся,

да цябе ўсё ўзнікла і сплыло, –

хай гарыць святло ў майстэрні райскай

і ў пякельны сум глядзіць акно.

Ён стварае свет, які лунае

па-над морам выплаканых слёз;

ён падманшчык, што на сон чытае

казку пра сінічак і стракоз.

Што яму сусветныя завеі

і зямная тленнасць усяго,

калі ёсць хвіліна, што сагрэе

існасць адзінокую яго...

У сувязі з тым, што ў ЖЖ абмяркоўваецца рэцэнзія Лады Алейнік на раман Алены Брава і адказ Алены на гэтую рэцэнзію, мяркую, варта змясціць яе электронны варыянт. Бо “разборка” павінна быць сумленнай і двухбаковай (тут бачыцца некарэктнасць у дачыненні Алейнік). Свайго стаўлення да гэтай праблемы наўмысна не выказваю. Скажу толькі адно: з раманам і рэцэнзіяй знаёмы, а вось “Піяністку” Эльфрыды Ялінек, нобелеўскага лаўрэата (з-за якой разгарэўся сыр-бор) не чытаў і не ведаю, ці буду гэта рабіць, бо сам факт ганаровай прэміі абсалютна не з’яўляецца для мяне сінонімам пісьменніцкай геніяльнасці і пабуджальным матывам на прачытанне.

Таму знаёмцеся грунтоўна і непрадузята, хто яшчэ не чытаў:

Лада Алейнік

ГУЛЬНЯ СВЯДОМАСЦІ,

альбо ПРАБЛЕМА “ТЭРМІНАЛАГІЧНАЙ АТРЫБУЦЫІ”

(Раман Алена Брава “Менада і яе сатыры”)

Раман Алены Брава “Менада і яе сатыры”, што пабачыў свет напрыканцы мінулага года, даволі хутка атрымаў шырокі розгалас. Яго называлі і “падзеяй” у сучаснай літаратуры, і “скандалам”, і “вяршынным дасягненнем жаночай прозы”. Маўляў, тако-о-ога ў нас яшчэ не было! (Дарэчы, з гэтым меркаваннем часткова можна пагадзіцца). Сапраўды, цяжка прыгадаць падобны прыклад у нашай літаратуры... Ведаю выпадкі “чыстага” плагіяту, відавочнай і прыхаванай кампіляцыі, больш і менш удалага эпігонства... Час ад часу сустракаю ў новых творах запазычванні асобных эпізодаў з айчыннай і замежнай класікі... А вось такой “практыкі”, як у Алены Брава, яшчэ не сустракала. Нават і не ведаю, якой “класіфікацыі” заслугоўвае падобны ўзор. Хаця, сучаснае літаратуразнаўства – надзвычай ліберальнае (па-мойму, нават, як ніколі раней). Таму, відаць, не варта пераймацца. З цягам часу абавязкова знойдзецца нейкая тэрміналагічная атрыбуцыя і для рамана Алены Брава. А чаму б і не? Сёння ўжо ўсур’ёз вывучаецца “паэтычнае версіфікатарства”, будзе цалкам натуральна, калі з’явіцца яшчэ і “празаічнае”. Альбо, напрыклад, у свеце даўно вядомы “авантурны раман”, а мы возьмем дый выступім заснавальнікамі новага жанра – “рамана-авантуры”. А саміх прадстаўнікоў напрамку пачнём называць… Не, “авантурысты” – неяк не гучыць. Можа будзе лепш (паводле І. Ільфа і Я. Пятрова) “вялікія камбінатары”? Ва ўсякім выпадку – гэта больш “літаратурна”. 

Леанід Міхайлавіч Галубовіч апублікаваў у сваіх “Кулуарах” (“ЛіМ”, №23) рэцэнзію на мой вершаваны зборнік “АнтыРЫФМАР”.

Дзякуй добраму чалавеку.

Таксама вялікі дзякуй Асі Паплаўскай, якая дала магчымасць спаслацца на ГЭТЫ АРТЫКУЛ у яе дзённіку.

* * *

Каменьчык, што ў душы на дне,

наводзіць думы,

гасцюе вечар у мяне

з таемным сумам.

Гляджу на поля далягляд,

дзе крочыў прама,

дзе векаваў калісьці сад

за белай брамай.

Не страшыць восені прыход,

адно ўздыхаю,

што не крануўся цёплых вод

чужога краю,

што ў запаветныя палі

не забрыдалі

ступні мае... Святой зямлі

Нічога больш хітравыкручанага, чым наша беларуская літаратура, цяжка ўявіць нармальнаму чалавеку. Ці ёсць яшчэ ў свеце нацыянальная культура, замкнёная на сабе самой, без выхаду на чытача, без прыслухоўвання да яго думкі? Не ведаю. Ведаю толькі, што ў такіх умовах, у якіх цялёпкаецца беларуская літаратура, яна асуджана перакіпаць у сваім катле без мізэрнага спадзеву на выпуск пары. У гэтым катле нараджаюцца хваравіта закамплексаваныя, нярэдка пісхічна неадэкватныя істоты – беларускія літаратары.

                                    ПАЧАТАК

7. Космас (працяг)

(на пачатак раздзела)

Пануючай тэорыяй узнікнення Сусвету на дадзены момант з’яўляецца тэорыя Вялікага Выбуху. Паспрабуем паглядзець на яе вачыма дылетанта і патлумачыць, так бы мовіць, на трох пальцах, што ж яна з сябе ўяўляе. Дык вось, мелася нейкая бясконца малая кропка ў якой чамусьці была засяроджана ўся маса і ўся энергія будучага Сусвету. З абсалютна незразумелых прычын гэтая кропка выбухнула, і матэрыя ды энергія паляцелі ва ўсе бакі. Гэтак палічылі таму, што вызначылі з дапамогай астранамічнага, фізічнага і матэматычнага апаратаў так званы разлёт галактык. Навукоўцы мяркуюць, што ўсе яны ляцяць ад адной кропкі Сусвету, якая і з’яўляецца кропкай Вялікага Выбуху. Па меры свайго разлёту ад умоўнага цэнтру матэрыя фарміравалася ў групы, з якіх з прычыны законаў гравітацыі ўтвараліся зорныя сістэмы: зоркі, планеты, спадарожнікі, каметы, астэроіды, метэарыты.

                                 ПАЧАТАК

7. Космас

Космас ва ўяўленні людзей розных гістарычных эпох істотна мяняўся. Але гэтае ўяўленне не нашмат змяніла самога чалавека. Стварэнне больш-менш аб’ектыўнай і рэчаіснай карціны космасу, здзейсненае сучаснай навукай, не адказала ні на адно з праклятых і вечных пытанняў, якія хвалявалі і працягваюць хваляваць чалавека. Бо чалавеку, па вялікім рахунку, усё адно – плоская зямля ці шарападобная, абарачаецца Сонца вакол Зямлі, ці Зямля вакол Сонца. На яго жыццё і на яго шчасце гэта ніяк не ўплывае. Чалавек баіцца болю і страты – а адкрыццё касмічных панарам яго ад іх не ратуе. Чалавек прагне кахання і славы – чым можа касмалогія ў гэтым дапамагчы? Чалавек не хоча старэць і паміраць – у гэтым яму ніяк не паспрыяе досвед пра светабудову. І нарэшце, спадзяванні некаторых атэістаў на тое, што палёты ў космас адаб’юць у чалавека веру ў Бога, не спраўдзіліся. Ну паказалі чалавеку, што і неба няма, а ёсць вакуум, і Бога на небе ніхто не згледзеў. Як быццам яны не разумелі, што неба ў рэлігіях свету – катэгорыя вобразная (тое, чаго не дастанеш), а Бога толькі наіўныя спадзяваліся памацаць рукамі. Прырода рэлігійнага пачуцця застаецца трывалай ва ўсе часы, і яго не выб’еш ніякай навукай. Бо навука і рэлігія працуюць у розных сферах, не перасякаючыся. Навука мае справу з бачным і доказным, са зменлівым і смяротным. Рэлігія – з нябачным, духоўным, містычным, цудоўным, сутнасным і несмяротным, тым, што выпадае з жорсткіх законаў рэчаіснасці.

Вынікі галасаванкі па пісьменніках (Акудовіч, Арлоў, Дубавец, Глобус) мяне парадавалі, бо адпавядаюць рэчаіснасці; людзі выказалі актыўнасць, за што ім удзячны.

Галасаванка ж па крытыках ідзе вельмі са скрыпам. Тут ёсць мая суб’ектыўная віна, выказаная людзьмі ў каментарыях. Пытанне сфармулявана так, што аўтаматычна крыўдзіць астатніх крытыкаў (за каго не прагаласавалі) і ўскосна кідае на іх абвінавачванне ў шкурніцтве. Насамрэч гэта не так, бо мы ж выбіраем самага не-шкурніка, а не наадварот :). Ну ды ладна. Другая тут праблема ў наступным. Народ куды менш дасведчаны ў асаблівасцях крытыкі, пра яе могуць меркаваць адно прафесіяналы, якія абачліва адмаўчаліся (крытыкі – народ помслівы, злапомны, узброены пяром, іх пабойваюцца). Так што дзякую тым, хто адважыўся выказаць сваё меркаванне наконт самага справядлівага крытыка. Зрэшты, галасаванка будзе адкрыта яшчэ некалькі дзён.

Шчыры дзякуй усім, хто ўзяў удзел у папярэднім апытанні. Калі не лянота, зрабіце ласку яшчэ ў адной справе: адкажыце, хто па-вашаму з указаных шасці актыўных літаратурных крытыкаў, прадстаўнікоў розных пакаленняў, найбольш кіруецца ПРЫНЦЫПАМ СПРАВЯДЛІВАСЦІ, а не асабістымі, шкурнымі, карпаратыўнымі ды кар’ернымі інтарэсамі?

* * *

У горадзе Раўнавагі, дзе ўсё ва ўсіх ёсць і ўсе ўсім задаволены, я ўкраў бескарысную драбязу. І, зусім ужо ўсцешаны, зажыў невылазна ў доме сваім. Адчуванне ўласнай пераважнасці год за годам грэла і сілкавала мяне. Але неяк поначы ўварваўся ў мой дом чалавек, які называў сябе Пераможцам. Дзіця вайны, што бушавала ў горадзе Раўнавагі ўжо колькі гадоў, ён прыйшоў па маё жыццё.

Пішу літаратуразнаўчую працу. Патрэбныя меркаванні літаратурнай грамады. Шаноўнае спадарства, адкажыце, калі ласка: тэксты якога з чатырох харызматычных пісьменнікаў маюць, на вашу думку, найбольшую глыбіню і сэнсавае напаўненне? Ваша пазіцыя будзе ўлічана.

Ёсць творы і творцы, якіх не прымае нутро. Колькі разоў бярэшся за іх, а не можаш чытаць без натугі. Не твой рытм, не твая плынь, чужая душа. Памятаю, некалькі разоў браўся і не мог адужаць “Астравы ў акіяне” Хэмінгуэя. Расцягнута, вяла, размыта, з неахвотай гартаеш старонкі. Потым выпадкова паглядзеў па “Настальгіі” стары спектакль па гэтым рамане з вялікім Ульянавым у галоўнай ролі. Нарэшце дапяў сэнсу рамана, ён сапраўды глыбокі. Але стыль, падача пісьма – не для мяне.

Падобныя дачыненні маю з многімі класікамі. Па розных прычынах цяжка чытаю Быкава, не пакінуў ніякага следу Стральцоў сваёй  малаэнергетычнай прозай. Пакуль духоўна аддалены ад Кузьмы Чорнага. З замежнікаў душа не прымае Буніна, Набокава, Джойса, Гюго, Бальзака (акрамя “Яўгеніі Грандэ”), Дзікенса, Фолкнера. Не люблю гумарных Джэрома, О.Генры. Пералічаныя творцы, нават іх кнігі, што стаяць на маіх паліцах, выклікаюць непрыемныя асацыяцыі, нясуць негатыў.

У той жа час змрочны Кафка мяне весяліць, а Дастаеўскі падаецца каралём гумару сярод усіх сусветных пісьменнікаў, на ім я адпачываю душой. Кепскі стыліст Купрын чытаецца як песня, часам смешыць да колікаў. Раманы Мапасана лічу найлепшымі ў французскай літаратуры (зрэшты, апавяданні яго не шаную за плоскасць). Маэм уяўляецца гэтакім “мацёрым чалавечышчам”, нягледзячы на лёгкасць стылю. Збор твораў Чэхава з кожным годам адкрывае для мяне новыя глыбіні жыцця, нейкі стэрэафанічны пісьменнік. Тургенеў старэе, страчвае актуальнасць і падаецца ўсё больш аднастайна-слязлівым, акрамя яго шэдэўральных “Нататак паляўнічага”. Гогаль, Талстой – нязменныя глыбы. Паўстоўскі – крыштальная чысціня, небывалы лірызм. Стывен Кінг у асобных творах (“Ззянне”, напрыклад) без перабольшвання геніяльны.

Гэта ўсё тычыцца прозы. Да паэзіі апошнім часам збольшага абыякавы, акрамя творчасці Лермантава, Пастарнака і кароткіх лірычных вершаў Пушкіна. Багдановіч ужо не чапляе так, як раней. Разанава люблю за глыбіню пранікнення думкі, нестандартнасць пошукаў сэнсу, лірычнасці ж у ім не знаходжу зусім. Сістэмы ў маіх густах, відаць, няма. Тут на ўзроўні духоўнай сімпатыі, што ўзнікае спантанна.

Нядаўна чатыры нашы паэты падпісалі мне свае кнігі.

Прыводжу па адным найлепшым (на мой суб’ектыўны густ) вершы з кожнага зборніка:

Таццяна Будовіч

Дуэль паглядаў: вершы. – Мінск. Бел. кнігазбор, 2002.

* * *

Толькі б утрымацца

Там, дзе я другая.

Там, дзе не хапае

Ветру, каб сарвацца.

Дзе ўспаміны плачуць

Летнімі дажджамі.

Дзе ніхто не ўбачыць,

Што я – нежывая.

Ды прыкуты к сэрцу

Камень ланцугамі.

Цягне ўніз. Не здзерці

Мёртвымі рукамі.

Мікола Кандратаў

Вершы і зоркі: вершы. – Мінск: Маст. літ., 2008.

Пясочны гадзіннік

З небам штормам норд-вест

сутыкнуўся нябыт...

Пэўна, так белы свет

перакулены быў.

І шацёр вышыні,

з месца зрынуты ўніз,

быццам купал шкляны

над зямлёю павіс.

З гарлавіны ў страсе

у прыстанак пакут,

як пясок, пакрысе

нашы жыцці цякуць.

Зрок, нібы чарадзей,

пераверне ўверх дном

перакулены дзень,

у якім мы жывём.

Перакулены сон

стрэсці з сэрца б далоў,

прычакаць, калі ён

перакуліцца зноў.

Калі прыйдзе Прарок

з незямнога двара –

і прасветліцца зрок,

і наблізіцца рай.

І ачысціцца верш

ад спакуслівых фраз...

Перакулены свет,

перакулены час.

Людміла Рублеўская

Шыпшына для Пані: вершы і эсэ. – Мінск: Маст. літ., 2007.

Могілкі Роса

Каменная Вільня... Сляпыя дажджы...

На могілках Роса – раса і смаўжы.

На помніках, што не вартуюць магіл.

На плітах – адбіткі абсечаных крыл.

Запозна прыйшлі мы сюды на паклон.

Заместа магіл – толькі рэха імён...

Разбіліся нашы легенды на друз...

У кожным каменьчыку – ёсць Беларусь,

Ды імі пасыпаны сцежкі даўно

Да помнікаў іншых гісторый і сноў.

Каменная сцэна... Кулісы – дамы,

Дзе ролі герояў пісалі не мы,

Дзе нашых герояў іначай завуць,

Дзе ў кожным каменьчыку спіць Беларусь...

Віка Трэнас

Экзістэнцыйны пейзаж: вершы – Мінск: Галіяфы, 2008.

Згадка пра лета

дрэвы абапал тутэйшых дарог –

быццам падлеткі са злоснымі тварамі

сварацца з ветрам і строяцца парамі

разам чакаюць нябесных дароў

цёплы імклівы задумлівы дождж

стрэне абдымкамі пыльную раніцу

і невядома: залізваць мне раны ці

бегчы хавацца ў пакінуты дом.

Дзякуй Алесю Аркушу за водгук на мой пост. Я не прэтэндую на валоданне ісцінай, таму прымаю любыя заўвагі ў свой адрас, нават яўна абразлівыя, як ад некаторых некалі мной пакрыўджаных фрэндаў, што з’явіліся ў каментарах да Алесевага паста. Усім мілы не будзеш, ніхто не абавязаны любіць Южыка, ды ён і не напрошваецца на гэта. Наадварот, як толькі ты бярэш на сябе ролю рэальнага крытыка рэчаіснасці (літаратуры ў прыватнасці), то непазбежна нажываеш ворагаў. Прыемна, што Алесь Аркуш рэагуе на мае правакацыйныя пасты як адэкватны чалавек.

 У мнагаслоўным і даволі пустапарожнім артыкуле "Бадай-2" Ігара Запрудскага , які ўзначальвае аддзел крытыкі “Маладосці” і таму можа друкавацца там часта, аб’ёмна і вольна, трапілася літаральна адно слушнае месца: “Апошнім часам сталі ледзь не прыкметай хвацкага густу, умоўна кажучы, тры стэрэатыпы паводзін «скрыўджаных» пісьменнікаў: адшукаць тэлефон крытыка ці рэдактара адпаведнага аддзела і злаяць яго ў трубку (пра што ўжо была гаворка на лімаўскіх старонках), прыджгаць уласнай персонай у рэдакцыю і, быўшы пад мухай, смела нападаць-чапіцца непасрэдна на крыўдзіцеля, а то і ўчыніць скандал, сварку з крыкам і лаянкай, або выкарыстаць такі правераны, дзейсны інструмент — скляпаны ў творчым зацішку ліст (часам нават адкрыты!) ад абуранай грамадскасці, найчасцей падпісаны ад імя безабаронных ветэранаў ці пенсіянераў.”

Толькі я, насуперак сп. Запрудскаму, стаўлю знак “плюс” блізу падобных з’яў. Набіць морду крытыку – гэта святое права пісьменніка. Дарэчы, Юры Станкевіч прыкладна так і робіць, за што яго паважаю як чалавека і літаратара.

Ігар Запрудскі, па сваёй даўняй завядзёнцы, будучы “грозным крытыкам”, не называе ніводнага імя сучаснікаў, бэсцячы нязграбных і непісьменных беларускіх літаратараў “у цэлым” да “ўвогуле”.

Крыўдна адно, што такі выбітнапісьменны чалавек і, мяркую, патэнцыйна таленавіты крытык Запрудскі траціць свой час і энергію на многапустаслоўе, замест таго каб узяць і адхвастаць канкрэтнага літаратара за канкрэтныя ляпы, або, наўсперач, праславіць забітага правінцыйнага рахманага генія, гэткага Гадульку-2.

Не зразумеў, завошта на бяскрыўдны і слушны артыкул Алеся Паплаўскага ў “ЛіМе” (“Дыягназ не суцяшае”) узгарэлася столькі жоўці і абурэнняў. Мне замовілі на яго палемічны адказ месяцы паўтара таму. Не ведаю, ці надрукуюць, бо я даўно вырашыў называць рэчы сваімі імёнамі ды, у адрозненне ад сп. Запрудскага, агучваць канкрэтныя прозвішчы і выданні. А таму замахнуўся ў тым артыкуле на “святое” – негатыўна памянуў холдынгаўскі “Нёман”, намякаючы на яго экс-галоўрэда Пазнякова, што танчыў-прыскокваў пад дудку Аўруціна і вядомага цемр...ла Марціновіча.

Дык вось, усё ж такі змяшчаю свой палемічны артыкул у звязку з выступам Алеся Паплаўскага на старонках паважанага мной штотыднёвіка.

У літаратуру – з нелітаратурнымі здольнасцямі

З артыкулам Алеся Паплаўскага “Дыягназ не суцяшае” пра стан сучаснай беларускай літаратуры лёгка згадзіцца тады, калі паставіш сябе на месца чалавека з перыферыі нашай краіны. Бо той, хто штодня круціцца ў віры сталічнага літаратурнага жыцця, скажа супрацьлеглае: ды вы што, літаратура ў нас цікавая, перспектыўная, шматтэмная, ёсць россып маладых талентаў! ды ідзіце вы ў задніцу з вашай хлуснёй!!!

Поўны эл. варыянт маёй рэцэнзіі
на кнігу Юры Станкевіча ў “Дзеялове”

ЗМЕШЧАНЫ ТУТ