Другі шлях у беларускую літаратуру я б назваў познім. Чалавек выбірае далёкую ад літаратуры прафесію, а затым, праз колькі гадоў, адчувае, што займаецца не сваёй справай, што пражывае не свой лёс. Гэта ў пэўнай ступені трагедыя. Такому шляху, зведанаму на ўласным вопыце, я прысвяціў раман “Перакулены час”. Час сапраўды перакульваецца для цябе. Тое, што радавала раней, робіцца абыякавым, калі не агідным. З’яўляецца гіпертрафіраваны, фанатычны інтарэс да мастацкай літаратуры. Заглынаеш сусветную класіку кілаграмамі. Паралельна навальваюцца думкі, сумбур якіх хочацца гарманізаваць вершамі. Для жыхароў беларускіх гарадоў вершы – напачатку заўсёды на рускай мове.

У мяне яны пісаліся шмат гадоў без усякага жадання і тым больш умення іх друкаваць. Яны ніколі не пісаліся за хатнім сталом, а пераважна дзе давядзецца: у грамадскім транспарце, пад час адзінокіх прагулак па мінскіх вуліцах. За сем-восем гадоў іх назбіралася на кнігу. І якраз у гэты час я зразумеў, што зноў жа рухаюся не туды, што выявіць сваё запаветнае “я” па-руску мне цалкам не ўдаецца. Выпадак, абставіны далі мне штуршок паспрабаваць свае сілы ў беларускай мове, якую я, натуральна, ведаў, як і ўсе гараджане-не-літаратары, слаба.

Аднак такога выпадку-штуршка, як у мяне, у большасці рускамоўных гараджан-паэтаў не надараецца. Яны працягваюць рухацца “не туды” ўсё творчае жыццё. Павісаюць у паветры. Масква не прызнае (там сваіх “геніяў” з гакам), для беларускай жа культуры яны апрыёры чужыя. Адсюль крыўды на канкрэтных людзей, тады як трэба крыўдаваць на свой лёс, на тое, што выпала нарадзіцца ў Беларусі, а не ў Расеі, у культурным рэчышчы якой беларускія рускамоўныя пісьменнікі цялёпкаюцца. У іхняй незайздроснай долі вінаватыя не Галубовіч, не Дубавец і не Аркуш, якія законна абараняюць сваё крэўнае, а аб’ектыўныя законы фармавання народаў і іх культур.

Кожнаму таленавітаму пісьменніку хочацца трапіць у “вечнасць” сваімі творамі. Аднак зрабіць гэта рускамоўнаму беларусу значна цяжэй, бо такое магчыма адно праз браму рускай літаратуры, дзе такі строгі адбор, што трэба нарадзіцца сапраўдным геніем кшталту мінчан паэта Веньяміна Блажэннага і дзіцячага празаіка Уладзіміра Машкова, па назве кнігі якога (“Детское время”, 1987 г.) называецца цяпер дадатак да “Литературной газеты”).

Спробы ж штучна вырабіць з сябе генія, запрогшы разнастайных лісліўцаў-крытыкаў, наступаючы на беларускія выданні з крыўдамі і абразамі, – гэта патугі нямоглых, што здольныя зрабіць з чалавека толькі пасмешышча.

Той, хто моліцца на рускую літаратуру, хай прыгадае хоць адно знакавае імя, генія, які б займаўся інтрыгамі самаўзвелічэння. Няўжо Талстой і Дастаеўскі абкружалі сябе хвалебшчыкамі? Дастаеўскі хутка палаяўся з самім Бялінскім, які з першай жа аповесці пачаў яго праслаўляць. Лермантаў наогул ненавідзеў прадажны свет літаратараў. Гогаль – апазіцыянер усім, каго вакол сябе бачыў.

Дзіўна, што нашы дамарослыя таленты сярэдняй рукі не засвоілі просты ўрок гісторыі. Геній – заўсёды сам па сабе, а не ў атачэнні лісліўцаў і праслаўленцаў.

Прагнучы вечнасці, нашы рускамоўныя тым не менш не жадаюць сабе зямнога лёсу іх куміраў Лермантава, Цвятаевай, Мандэльштама, Гумілёва, Булгакава, або тых жа Багдановіча, Гадулькі, Сыса, Блажэннага. Яны жадаюць быць добра “ўпакаванымі”, шчодра шанаванымі і адараванымі, абавязкова здаровымі, пажадана доўгажыхарамі. Але пуцявіны ў вечнасць вузенькія, шырокія ж праспекты вядома куды вядуць.

Зрэшты, звычайны чалавек – гэта слабая, славалюбная і даволі хлуслівая істота. Кожны з людзей грэшны, бо грахоўная сама прырода яго. Пытанне толькі ў ступені грахоўнасці. Але паколькі ён смяротны і нярэдка “раптоўна смяротны”, то многае дароўваецца яму людзьмі. Але не Богам. Бо, паводле Хрыста, “у чым застану, у тым і суджу”.

"Здаровая дзяржава – гэта жывы біялагічны арганізм. І спосаб распазнавання хваробатворных мікробаў для яго – мова. Мова здавён была заклікана выяўляць чужынцаў, іншаземцаў, ставіцца да іх з недаверам, не абіраць на кіруючыя пасады. Акрамя мовы, у чалавечага племя няма сродкаў для самаідэнтыфікацыі народа".

                                                      (“Перакулены час”, 2000–-2001 гг.)